Nội dung chính
Việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công TP HCM thông qua công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đang là ưu tiên hàng đầu để khơi thông nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược.
Với vai trò là đầu tàu kinh tế của cả nước, TP HCM đang đứng trước cơ hội vàng khi được Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch vốn đầu tư công cho năm 2026 lên đến 147.599 tỷ đồng. Tuy nhiên, để con số này không chỉ nằm trên giấy tờ mà thực sự chuyển hóa thành những cây cầu, con đường, bài toán then chốt chính là tạo ra “quỹ đất sạch” thông qua công tác bồi thường và tái định cư.
Chiến lược chi trả bồi thường: Chạy đua với tiến độ
Theo dữ liệu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM, áp lực giải ngân trong năm 2026 là rất lớn với tổng vốn bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) đạt 35.202 tỷ đồng, phân bổ cho 166 dự án. Hiện tại, tỷ lệ giải ngân mới đạt 24,5% (tương đương 8.605 tỷ đồng), trong đó số tiền chi trả trực tiếp cho người dân là 2.403 tỷ đồng.
Nhìn lại năm 2025, thành phố đã cho thấy khả năng bứt phá khi giải ngân tới 91,3% trong tổng số 61.501 tỷ đồng vốn bồi thường cho 261 dự án. Đặc biệt, diện tích bàn giao mặt bằng đạt 83,3% (4.505/5.412 ha). Đây là tiền đề quan trọng để thành phố tự tin đặt mục tiêu giải ngân 100% vốn trong năm 2026.
Các đơn vị dẫn dắt tiến độ
- Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông: Đang gánh vác trọng trách lớn nhất với 36 dự án, tổng vốn bồi thường lên tới 16.430 tỷ đồng.
- Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị: Quản lý 7 dự án với nguồn vốn bồi thường 4.734 tỷ đồng.
Điểm sáng và thách thức tại các dự án trọng điểm
Dự án Vành đai 2 là một ví dụ điển hình cho sự nỗ lực trong công tác GPMB. Tại TP Thủ Đức, các phân đoạn đang ghi nhận những tiến triển cụ thể:
- Đoạn từ cầu Phú Hữu đến đường Võ Nguyên Giáp: Đã chi trả 5.471 tỷ đồng cho 770 trường hợp, tiếp nhận 21 ha mặt bằng.
- Đoạn từ đường Võ Nguyên Giáp đến đường Phạm Văn Đồng: Hoàn thành chi trả cho 229/262 trường hợp với số tiền 1.524 tỷ đồng.
- Đoạn từ Phạm Văn Đồng đến nút giao Gò Dưa: Đạt tỷ lệ bàn giao mặt bằng ấn tượng 97% (453/469 trường hợp), chi trả 1.092 tỷ đồng.
Ngoài Vành đai 2, các siêu dự án như Khu Liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc và Khu đô thị mới Bình Quới – Thanh Đa cũng đang được lãnh đạo thành phố đặc biệt quan tâm để tháo gỡ khó khăn về tái định cư.
Khơi thông “điểm nghẽn” bằng tư duy quyết liệt
Phó Chủ tịch UBND TP HCM Bùi Xuân Cường cho biết, thành phố không chỉ dừng lại ở con số 147.599 tỷ đồng mà sẽ cân đối thêm khoảng 17.000 tỷ đồng từ các nguồn thu khác, nâng tổng vốn đầu tư công năm 2026 lên 164.000 tỷ đồng. Trong đó, một phần lớn vốn sẽ được dùng làm “vốn mồi” cho 21 dự án đối tác công tư (PPP) với giá trị hơn 14.000 tỷ đồng.
Để đảm bảo không xảy ra tình trạng “có tiền nhưng không thể tiêu”, TP HCM đã áp dụng chiến lược quản trị rủi ro quyết liệt:
- Giải quyết mấu chốt tái định cư: Xác định tái định cư là chìa khóa để tạo sự đồng thuận từ người dân, giúp bàn giao mặt bằng sạch nhanh chóng.
- Phân cấp quản lý: Các Phó Chủ tịch UBND Thành phố trực tiếp phụ trách, thực hiện phương châm “tháo gỡ tại chỗ, quyết định tại chỗ”, giảm thiểu thủ tục hành chính rườm rà.
- Ưu tiên dự án chiến lược: Tập trung nguồn lực cho Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) với kỳ vọng giải ngân 7.000 tỷ đồng ngay trong tháng 5.
Bên cạnh đó, để tạo đà cho những công trình tầm cỡ quốc gia như đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, TP HCM đã kiến nghị Chính phủ sớm giao vốn trung hạn giai đoạn 2026 – 2030, giúp địa phương chủ động trong lập kế hoạch và triển khai.
Góc nhìn chuyên gia và Bài học kinh nghiệm
Việc TP HCM dồn lực cho GPMB và tái định cư cho thấy một sự thay đổi trong tư duy quản lý: Không chạy theo con số giải ngân thuần túy mà tập trung vào chất lượng quỹ đất sạch. Khi vấn đề an cư của người dân được giải quyết thỏa đáng, sự đồng thuận sẽ tự nhiên tăng lên, từ đó đẩy nhanh tốc độ thi công và giảm thiểu chi phí phát sinh do chậm tiến độ.
Theo kinh nghiệm thực tế, những dự án hạ tầng lớn thường bị đình trệ do xung đột lợi ích trong bồi thường. Việc lãnh đạo thành phố trực tiếp vào cuộc và cam kết giải quyết tái định cư trước khi thu hồi đất là hướng đi đúng đắn để đảm bảo tính bền vững của dự án.
Theo bạn, đâu là giải pháp hiệu quả nhất để người dân đồng thuận hơn trong việc bàn giao mặt bằng cho các công trình công cộng? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận hoặc gửi về cho chúng tôi!
