Nội dung chính
Tỷ lệ sinh giảm mạnh ở Trung Quốc năm 2025 chạm mức thấp nhất từ 1949, đặt ra câu hỏi cấp bách về tương lai dân số và các giải pháp hỗ trợ gia đình.
Số liệu sinh giảm kỷ lục năm 2025
Năm 2025, Trung Quốc ghi nhận chỉ 7,92 triệu trẻ em được sinh ra, giảm 17% so với 9,54 triệu vào năm 2024 và hơn 10 triệu so với đỉnh cao năm 2016. Đây là mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu thống kê dân số vào năm 1949, phá vỡ kỷ lục năm 2023.
Tổng dân số giảm 3,39 triệu người, xuống còn 1,4049 tỷ người – mức giảm hàng năm lớn nhất trừ thời kỳ nạn đói 1959‑1961. Đáng chú ý, năm 2025 có 11,31 triệu ca tử vong, con số cao nhất trong thập kỷ qua.
Nguyên nhân sâu xa
Su Yue, chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Economist Intelligence Unit, chỉ ra ba yếu tố chính: ngần ngại kết hôn ở người trẻ, áp lực kinh tế ngày càng tăng (chi phí nuôi con và chi phí cơ hội), và thiếu hỗ trợ xã hội thực chất.
Yuan Xin, Phó Chủ tịch Hiệp hội dân số Trung Quốc, nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa số lượng đăng ký kết hôn và mức sinh. Năm 2024, chỉ có hơn 6,1 triệu cặp đôi kết hôn – giảm hơn 20% so với năm trước và mức thấp nhất kể từ 1980.
Chính sách hỗ trợ gia đình hiện hành
Bắc Kinh đã triển khai chương trình trợ cấp chăm sóc trẻ em toàn quốc, trả tới 10.800 NDT (≈1.534 USD) mỗi năm cho mỗi trẻ dưới ba tuổi – biện pháp khuyến khích sinh sản sâu rộng nhất kể từ năm 2021 khi cho phép ba con.
Đầu năm 2026, Thượng Hải và tỉnh Phúc Kiến ghi nhận tăng 38,7% và 12% số đăng ký kết hôn so với cùng kỳ năm trước, cho thấy các gói hỗ trợ đang dần có tác động.
Đề xuất cải cách cơ cấu
Các chuyên gia khuyến nghị một loạt biện pháp đồng bộ:
- Mở rộng bảo hiểm y tế để chi trả toàn bộ chi phí sinh đẻ và chăm sóc trẻ sơ sinh.
- Cải thiện chất lượng và khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc trẻ tại các cơ sở công cộng.
- Đơn giản hoá thủ tục đăng ký kết hôn và giảm thiểu rào cản pháp lý.
- Thúc đẩy các chương trình hòa giải hôn nhân nhằm giảm tỷ lệ ly hôn và duy trì môi trường gia đình ổn định.
- Đầu tư vào giáo dục tài chính và hỗ trợ việc làm cho phụ nữ trẻ, giảm chi phí cơ hội khi mang thai.
Nhìn về tương lai
Theo dự báo của Yuan Xin, nếu số cặp đôi đăng ký kết hôn duy trì ở mức 6,9 triệu, ca sinh năm 2026 có thể vượt 8 triệu, nhưng vẫn khó đạt mức tăng trưởng dương bền vững.
“Trong giai đoạn đầu của suy giảm dân số, biến động ngắn hạn là bình thường, nhưng việc quay trở lại tăng trưởng dương gần như là không thể nếu không có cải cách cấu trúc mạnh mẽ,” ông nhấn mạnh.
(theo SCMP)
Lâm Anh