Thị trường việc làm Mỹ 2025 đang chịu áp lực giảm sâu, khi AI và xu hướng “hiệu quả” thay đổi cách doanh nghiệp tổ chức nhân lực.

Thị trường lao động Mỹ đang bước vào một giai đoạn giảm sâu chưa từng thấy, khi trí tuệ nhân tạo và “hiệu quả” trở thành động lực chính.

Tình hình thực tế từ BLS

Dữ liệu mới nhất của Cục Thống kê Lao động (BLS) cho thấy năm 2025 chỉ tăng 584.000 việc làm – con số thấp hơn 70% so với hơn 2 triệu việc làm trung bình trong hai năm trước. Trung bình thị trường tạo ra khoảng 48.000 việc làm mỗi tháng sau khi điều chỉnh.

Đáng chú ý, các số liệu của tháng 10 và 11 đã được chỉnh giảm mạnh: tháng 10 từ mất 105.000 việc làm chuyển thành mất 173.000, tháng 11 từ tăng 64.000 giảm còn 56.000. Mặc dù tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4,4% trong tháng 12, nhưng nhà phân tích cho rằng phần lớn là do điều chỉnh kỹ thuật của BLS.

“Hiệu quả” – tôn giáo mới của các ông trùm công nghệ

Theo Business Insider, “hiệu quả” đã chuyển từ một mục tiêu kinh doanh sang một “tôn giáo” trong Silicon Valley và lan rộng tới toàn bộ khu vực tư nhân năm 2025. Các nhà lãnh đạo như Mark Zuckerberg (Meta), Sundar Pichai (Google) và Elon Musk (Tesla/SpaceX) đang dẫn đầu một chiến dịch “đại san phẳng” nhằm xóa bỏ các tầng quản lý trung gian.

Chiến lược này dựa vào việc kết hợp AI với cơ cấu tổ chức gọn gàng, hy vọng tăng lợi nhuận cho cổ đông. Tuy nhiên, hậu quả là hàng loạt vị trí quản lý cấp trung và nhân viên văn phòng bị cắt giảm, đặc biệt tại các tập đoàn lớn như Dell, AT&T và Verizon.

Ảnh hưởng tới khu vực công

Không chỉ khu vực tư nhân, chính phủ Mỹ cũng không tránh khỏi làn sóng cắt giảm. Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) do Elon Musk đứng đầu đã yêu cầu nhân viên liệt kê nhiệm vụ để đánh giá năng suất; những người không phản hồi bị xem như tự nguyện từ chức. NBC News báo cáo rằng trong năm 2025, khoảng 265.000 nhân viên liên bang mất việc, trong đó tháng 10 có mức giảm mạnh nhất.

Tâm lý và thực tế của người lao động trí thức

Business Insider giới thiệu câu chuyện của Jaqueline Kline, sinh viên mới tốt nghiệp, đã nộp đơn vào hàng trăm vị trí mà không nhận được phản hồi. Cô nói: “Tấm bằng đại học từng là một đặc quyền, nhưng giờ nó chẳng còn ý nghĩa gì. Điểm GPA của tôi không quan trọng nếu tôi không có việc làm.”

Charley Kim, một chuyên gia nhân sự trẻ trong ngành công nghệ, mô tả: “Được gọi đi phỏng vấn bây giờ còn khó hơn cả việc vượt qua buổi phỏng vấn đó.” Các chatbot và AI tạo sinh ngày càng thành thạo trong viết mã, soạn thảo văn bản và xử lý hành chính, làm đóng băng tuyển dụng cho nhiều vị trí văn phòng.

Những điểm sáng và rủi ro lạm phát

Mặc dù bức tranh chung là xám, một số ngành vẫn tăng trưởng. Bộ Lao động Mỹ cho biết việc làm trong tháng 12 tăng ở lĩnh vực dịch vụ ăn uống, y tế và hỗ trợ xã hội, trong khi bán lẻ và sản xuất vẫn kéo lùi.

Thu nhập bình quân theo giờ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, đạt 37,02 USD. Fed theo dõi chặt chẽ chỉ số này vì nó có thể là tín hiệu áp lực lạm phát còn tồn tại, làm phức tạp quyết định lãi suất.

Theo báo cáo McKinsey (tháng 6/2025), gần 80% doanh nghiệp đã triển khai AI tạo sinh, nhưng đa số chưa thấy tác động đáng kể tới lợi nhuận. Elon Musk cũng thừa nhận dự án DOGE chỉ “thành công một chút”.

Kết luận và dự báo 2026

Đối với người lao động, thời kỳ chờ đợi kết quả của cuộc chơi “hiệu quả + AI” trở thành một sự xa xỉ. Abbey Owens, một người tìm việc, chia sẻ: “Ban đầu tôi tìm kiếm một công việc cụ thể, nhưng rồi tiêu chuẩn hạ xuống mức tôi chấp nhận gần như bất cứ công việc nào.”

Năm 2026 mở ra với nhiều bất định khi bóng ma “hiệu quả” vẫn ám ảnh quyết định nhân sự, từ Washington D.C. tới thung lũng Silicon.