Nội dung chính
EU đang lo ngại khi giảm nhập năng lượng Nga, đồng thời tăng nhanh mức độ phụ thuộc vào khí đốt Mỹ, tạo ra rủi ro địa chính trị và kinh tế đáng chú ý.
Theo Politico, EU dự kiến sẽ nhập gần một nửa lượng khí đốt tiêu thụ vào cuối thập niên này từ Mỹ, trong khi hiện tại con số này chỉ khoảng 25%.
Tình hình nhập khẩu hiện tại
Dữ liệu mới cho thấy EU đã giảm tỷ lệ nhập khẩu khí đốt Nga từ 50% năm 2021 xuống còn 12% sau cuộc xung đột Ukraine, nhưng đồng thời tăng đáng kể nhập khẩu LNG từ Mỹ, hiện chiếm khoảng 27% tổng nhập khẩu khí đốt của khối.
Những nước tiêu thụ nhiều nhất là Pháp, Tây Ban Nha, Italy, Hà Lan và Bỉ; Vương quốc Anh, dù không còn là thành viên EU, vẫn là khách hàng lớn của LNG Mỹ.
Rủi ro địa chính trị
Những động thái cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump – từ việc đề xuất mua Greenland đến việc áp thuế mới lên một số nước EU – làm tăng lo ngại rằng Washington có thể dùng nguồn LNG như lá bài đòn bẩy trong các tranh chấp ngoại giao.
Một nhà ngoại giao cấp cao EU đã nhấn mạnh, dù còn nhiều nguồn cung khác, việc Washington cắt nguồn LNG có thể “đánh đổi” quan hệ xuyên Đại Tây Dương, đặc biệt khi EU đang dựa vào LNG Mỹ để lấp đầy khoảng trống năng lượng.
Chiến lược đa dạng hoá năng lượng của EU
EU đã thông qua các đạo luật đa dạng hoá nguồn nhập khẩu, nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng nguồn cung LNG toàn cầu vẫn tập trung ở một số ít quốc gia, khiến quá trình chuyển đổi ngắn hạn gặp khó khăn.
EU kỳ vọng vào sản lượng mới từ Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất vào năm 2030, đồng thời đã ký cam kết mua 750 tỷ euro sản phẩm năng lượng của Mỹ trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại năm ngoái.
Hạ tầng cũng đang được nâng cấp: các đường ống nối Malta và Cyprus với lục địa châu Âu, và dự án tiềm năng nối Bosnia với Croatia, sẽ tạo điều kiện cho dòng khí đốt Mỹ tăng thêm.
Đánh giá của các chuyên gia
Theo bà Ana Maria Jaller‑Makarewicz, chuyên gia phân tích năng lượng tại Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích (IEEFA), mức độ phụ thuộc ngày càng tăng vào LNG Mỹ có thể tạo ra “kịch bản rủi ro mới” cho EU.
IEEFA dự đoán tỷ lệ LNG Mỹ trong tổng nhập khẩu khí đốt EU có thể lên tới 40% vào năm 2030, chiếm tới 80% tổng lượng LNG nhập khẩu.
Thomas Pellerin‑Carlin, nghị sĩ EU thuộc phe Xã hội, cho biết nhu cầu khí đốt tự nhiên đang giảm mạnh nhờ chuyển đổi xanh, nhưng tỷ trọng LNG Mỹ vẫn tăng. Ông kêu gọi EU đầu tư mạnh vào tiết kiệm năng lượng và năng lượng tái tạo để giảm phụ thuộc lâu dài.
Triển vọng và giải pháp
Để giảm rủi ro, EU cần đồng thời đẩy nhanh chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, tăng hiệu quả tiết kiệm năng lượng và đa dạng hoá nguồn cung LNG không chỉ từ Mỹ mà còn từ Qatar, UAE và các nguồn mới khác.
Việc xây dựng các đường ống chiến lược và ký kết các thỏa thuận dài hạn sẽ giúp EU duy trì an ninh năng lượng mà không phải dựa quá mức vào một nguồn duy nhất.