Nội dung chính
Chính sách giảm thuế xăng dầu về mức 0% đang trở thành tâm điểm thảo luận tại Quốc hội nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng toàn cầu hiện nay.
Trong phiên thảo luận chiều ngày 10/4, Quốc hội đã tập trung mổ xẻ dự thảo Nghị quyết về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu cùng nhiên liệu bay. Đây là những động thái quyết liệt nhằm kiềm chế lạm phát và giảm bớt gánh nặng chi phí đầu vào cho nền kinh tế.
Nội dung trọng tâm trong đề xuất giảm thuế của Chính phủ
Theo tờ trình chính thức, Chính phủ đang hướng tới các mục tiêu cụ thể sau để bình ổn giá nhiên liệu trong nước:
- Thuế bảo vệ môi trường: Đề xuất đưa về mức 0 đồng đối với xăng (ngoại trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut.
- Thuế giá trị gia tăng (VAT): Xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay sẽ thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng vẫn đảm bảo quyền lợi khấu trừ thuế đầu vào.
- Thuế tiêu thụ đặc biệt: Áp dụng mức thuế suất 0% đối với các loại xăng.
Đa số các đại biểu đều bày tỏ sự ủng hộ cao đối với phương án này. Lý do cốt lõi nằm ở bối cảnh xung đột tại Trung Đông đang khiến thị trường năng lượng thế giới chao đảo, tạo áp lực trực tiếp lên giá xăng dầu trong nước, gây khó khăn cho cả sản xuất lẫn tiêu dùng.
Tranh luận về thời hạn áp dụng: Tính ổn định hay áp lực ngân sách?
Dù đồng tình với chủ trương, PGS. TS Trần Hoàng Ngân đã đưa ra một kiến nghị quan trọng: Cần kéo dài thời hạn áp dụng nghị quyết đến hết năm nay, hoặc tối thiểu là đến ngày 30/9, thay vì chỉ đến 30/6 như dự thảo hiện tại.
Góc nhìn từ chuyên gia: Cần sự ổn định để tạo niềm tin
Theo ông Ngân, việc giao quyền cho Thủ tướng quyết định cá biệt về thời hạn điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) vẫn chưa đủ để tạo ra sự ổn định về tâm lý cho cộng đồng doanh nghiệp. Ông nhấn mạnh:
- Kiểm soát lạm phát: Dù chỉ số CPI chưa biến động mạnh ngay lập tức do độ trễ của tác động bên ngoài, nhưng việc ổn định tâm lý và kiểm soát giá cả là yếu tố then chốt.
- Chia sẻ khó khăn: Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí sinh hoạt của người dân và chi phí vận hành của doanh nghiệp sẽ tăng theo (ví dụ một phần ăn có thể tăng tới 50% chi phí do giá xăng tăng).
- Nguồn lực thực tế: Với việc thu ngân sách quý I đạt 823.000 tỷ đồng (tăng hơn 80.000 tỷ so với cùng kỳ), Chính phủ hoàn toàn có dư địa để dùng nguồn lực này hỗ trợ, trợ cấp giá xăng dầu nhằm giảm thiểu thiệt hại cho nền kinh tế.
Góc nhìn từ cơ quan quản lý: Thách thức đối với đầu tư công
Ở chiều ngược lại, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Minh Sơn đã đưa ra những cảnh báo thực tế về mặt tài chính quốc gia. Việc giảm thuế này sẽ tạo ra những áp lực không nhỏ:
- Thâm hụt thu ngân sách: Dự kiến việc giảm thuế sẽ làm giảm khoảng 7.300 tỷ đồng thu ngân sách mỗi tháng.
- Tổng áp lực tài chính: Nếu tính cả khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ Quỹ bình ổn giá xăng dầu, tổng ngân sách có thể bị ảnh hưởng lên tới 26.250 tỷ đồng.
- Hệ lụy dài hạn: Việc hụt thu này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các nguồn lực dành cho đầu tư phát triển, đầu tư công và các chương trình an sinh xã hội, đồng thời làm gia tăng áp lực nợ công.
Do đó, ông Sơn nhất trí với quan điểm giao quyền cho Thủ tướng ban hành quyết định linh hoạt theo diễn biến thực tế của thị trường để đảm bảo sự cân bằng giữa hỗ trợ dân sinh và an toàn tài chính quốc gia.
Lời kết và hướng đi sắp tới
Cuộc tranh luận giữa việc ưu tiên hỗ trợ tức thời cho người dân/doanh nghiệp và việc đảm bảo an toàn ngân sách dài hạn là một bài toán quản trị đầy thách thức. Một chính sách thuế linh hoạt, có lộ trình rõ ràng và dựa trên dữ liệu thực tế sẽ là chìa khóa để vừa giữ vững đà tăng trưởng, vừa không gây sốc cho nền kinh tế. Quốc hội sẽ chính thức biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết này vào sáng ngày 12/4.
Theo bạn, Chính phủ nên ưu tiên việc giảm thuế dài hạn để ổn định tâm lý thị trường hay cần thận trọng để bảo vệ nguồn thu ngân sách cho đầu tư phát triển? Hãy để lại ý kiến của bạn bên dưới.