Nội dung chính
Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định giai đoạn đầu năm 2026 là thời điểm then chốt để đưa các dự án đường sắt trọng điểm vào hoạt động, đồng thời yêu cầu mọi đơn vị phải thực hiện nguyên tắc “3 có, 2 không”.
Bối cảnh và mục tiêu chung
Văn phòng Chính phủ đã ban hành Thông báo số 17/TB‑VPCP ngày 09/01/2026, trong đó nêu rõ các tiêu chí, trách nhiệm và thời hạn thực hiện cho 8 chỉ đạo chiến lược. Mục tiêu cuối cùng là hoàn thiện hạ tầng đường sắt, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế‑xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
8 chỉ đạo trọng yếu
1. Quán triệt “6 rõ”
Đảm bảo mỗi công việc được xác định rõ: người thực hiện, nội dung, thời gian, trách nhiệm, sản phẩm và thẩm quyền. Bộ Xây dựng sẽ phối hợp Văn phòng Chính phủ xây dựng mẫu báo cáo tiêu chuẩn, giúp giám sát tiến độ và đánh giá định kỳ.
2. “3 tập trung”
Tiếp cận dự án bằng ba trụ cột: lãnh đạo, lực lượng và nguồn lực. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm trực tiếp, tránh việc “trừ tay” trong quá trình triển khai.
3. Quyết tâm chính trị cao
Yêu cầu các bên liên quan hành động quyết liệt, giảm thiểu lãng phí và đẩy nhanh việc đưa công trình vào khai thác, hỗ trợ phát triển kinh tế‑xã hội.
4. Nguyên tắc “3 có, 2 không”
3 có: lợi ích cho Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.
2 không: không có tham nhũng, tiêu cực; không có thất thoát, lãng phí tài sản và tiền bạc.
5. Ban hành Nghị định chỉ đạo
Trong vòng 6 ngày (đến 15/01/2026) sẽ có các nghị định hướng dẫn Luật đường sắt, quy định giao nhiệm vụ, tiêu chí lựa chọn nhà thầu và chuẩn kỹ thuật tổng thể cho dự án quốc gia và địa phương.
6. Giải phóng mặt bằng nhanh chóng
Địa phương phải tự giác giải phóng mặt bằng; nếu thiếu vốn, phải báo cáo Thủ tướng trước 15/01/2026. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ hỗ trợ bồi thường, tái định cư và giải quyết các vướng mắc liên quan đến đất rừng.
7. Đào tạo nguồn nhân lực
Bộ Xây dựng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam sẽ triển khai Đề án đào tạo, xây dựng lộ trình và kế hoạch chi tiết để đáp ứng nhu cầu nhân lực cho các tuyến đường sắt, đặc biệt là dự án Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.
8. Phát triển công nghiệp đường sắt và chuyển giao công nghệ
Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ triển khai Tổ hợp công nghiệp đường sắt. Các tập đoàn VNPT và VNPT‑VTC được giao nhiệm vụ phát triển công nghệ thông tin, tín hiệu và hệ thống điều khiển cho các dự án.
Định hướng cụ thể cho các dự án trọng điểm
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc‑Nam
- Hướng tuyến: Bộ Xây dựng sẽ xác định nhanh nhất để địa phương tiến hành bồi thường và hỗ trợ tái định cư.
- Công nghệ: Đánh giá các lựa chọn công nghệ (350 km/h) dựa trên tiêu chí kinh tế‑kỹ thuật, an toàn và khả năng chuyển giao công nghệ.
- Hình thức đầu tư: Xây dựng quy trình lựa chọn hình thức công, PPP hoặc kinh doanh, bảo đảm tính minh bạch và lợi ích quốc gia.
- Thầu tư vấn: Bộ Xây dựng sẽ chỉ định nhanh chóng nhà thầu tư vấn lập báo cáo khả thi, đồng thời giải quyết mọi vướng mắc trong đấu thầu trước cuối tháng 01/2026.
Dự án tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng
- Hoàn thành báo cáo NCKT trong tháng 3/2026, phê duyệt dự án vào tháng 7/2026 và khởi công các hạng mục chính từ tháng 12/2026.
- Đàm phán vay vốn: Bộ Tài chính, Bộ Ngoại giao và Bộ Xây dựng sẽ đẩy nhanh hiệp định trong quý 1/2026.
- Giải phóng mặt bằng và hỗ trợ EVN trong việc di dời hạ tầng điện, báo cáo tiến độ trước ngày 25 hàng tháng.
Tuyến Hà Nội – Lạng Sơn và Hải Phòng – Móng Cái
Quảng Ninh sẽ được giao làm chủ đầu tư, với sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và Bộ Ngoại giao để hoàn thiện thủ tục và ký kết thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật với Trung Quốc trước cuối 2026.
Đường sắt đô thị Hà Nội và TP.HCM
Hai thành phố sẽ tự chủ triển khai các tuyến, đồng thời Bộ Xây dựng và Bộ Khoa học & Công nghệ sẽ ban hành tiêu chuẩn chung, đảm bảo tính liên thông và hiện đại. TP.HCM dự kiến khởi công tuyến Bến Thành – Tham Lương trước 19/01/2026 và ưu tiên kết nối cảng hàng không Long Thành – Tân Sơn Nhất.
Kết luận
Việc thực hiện “3 có, 2 không” cùng 8 chỉ đạo chiến lược không chỉ giúp các dự án đường sắt tiến nhanh hơn mà còn tạo ra lợi ích lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế. Bạn nghĩ đâu là thách thức lớn nhất để đạt được mục tiêu này? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi các cập nhật tiếp theo về tiến độ các dự án trọng điểm.