Nội dung chính
Việt Nam xuất khẩu bột cá đạt 300 triệu USD năm 2025, mở ra tiềm năng khổng lồ cho doanh nghiệp khai thác phụ phẩm thủy sản
Trong hội nghị tổng kết công tác năm 2025 của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) công bố kim ngạch xuất khẩu bột cá của Việt Nam đã chạm mức 300 triệu USD. Con số này chỉ tính phần xuất khẩu, chưa bao gồm tiêu thụ nội địa – chứng tỏ tiềm năng chưa được khai thác hết.
Lợi thế cạnh tranh của bột cá Việt Nam
Bột cá là nguồn protein, axit amin và chất béo dồi dào, được dùng làm thức ăn cho gia súc, gia cầm, thủy sản và thậm chí thú cưng. Ngoài ra, nó còn là nguyên liệu cho phân bón hữu cơ, giúp cải tạo đất và tăng năng suất cây trồng.
Những con số toàn cầu
Theo FAO, nhu cầu nhập khẩu bột cá toàn cầu đang tăng liên tục. Peru đứng đầu với khoảng 20% sản lượng thế giới, trong khi Trung Quốc chiếm tới 90% tổng nhập khẩu – đồng nghĩa với một thị trường tiêu thụ khổng lồ cho các nhà xuất khẩu.
Sản lượng thủy sản Việt Nam – nền tảng cho bột cá
Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản đạt 9,95 triệu tấn, tăng 3% so với 2024. Trong đó, nuôi trồng chiếm 6,1 triệu tấn (tăng 5,1%) và khai thác 3,83 triệu tấn. Theo chiến lược tới 2030, dự kiến sản lượng nuôi trồng sẽ đạt 7 triệu tấn, tạo nguồn nguyên liệu ổn định cho bột cá.
Sản xuất thức ăn thủy sản
Năm 2025, sản lượng thức ăn thủy sản ở Việt Nam đạt 5,39 triệu tấn, bao gồm 1,4 triệu tấn cho tôm, 2,02 triệu tấn cho cá tra và 1,97 triệu tần cho các loài khác. Điều này đồng nghĩa với nhu cầu bột cá nội địa ngày càng tăng.
Thực tiễn doanh nghiệp: từ phế phẩm thành lợi nhuận
Doanh nghiệp Phúc Lộc (TP.HCM) thu mua khoảng 60 tấn phế phẩm cá/ngày, sản xuất 4 000‑5 000 tấn bột cá mỗi năm, tạo doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu nâng cao độ đạm lên 64% và được hỗ trợ công nghệ, công ty có thể giảm nhập khẩu 140 000 tấn bột cá mỗi năm.
Công ty Tứ Hải (TP.HCM) biến xương cá đục thành sản phẩm sấy khô, xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, doanh thu 10‑12 tỷ đồng/năm. Họ đang gặp khó khăn về nguồn cung, mở ra cơ hội cho các nhà đầu tư mới.
Viện Nghiên cứu hải sản phía Nam đã tận dụng ghẹ tạp để sản xuất riêu ghẹ đóng hộp và bột chitosan – nguyên liệu cho y tế và nông nghiệp, bán với giá tới 1 000 USD/kg.
Triển vọng tương lai và đề xuất chính sách
Theo dự báo, đến 2030, phụ phẩm tôm sẽ đạt 650 000 tấn, giá trị 80‑100 triệu USD; cá tra 1,3 triệu tấn, giá trị hơn 500 triệu USD. Ngoài bột cá và dầu cá, xu hướng toàn cầu đang hướng tới chiết xuất peptide, enzyme sinh học và vật liệu sinh học từ vỏ tôm, da cá.
TS Phạm Quốc Huy (Phân viện Nghiên cứu hải sản phía Nam) nhấn mạnh rằng cần có chính sách thuế ưu đãi, tín dụng xanh và hỗ trợ công nghệ để biến phụ phẩm thành “vàng xanh”. Khi doanh nghiệp, viện nghiên cứu và chính quyền phối hợp chặt chẽ, các sản phẩm được xem là rác thải sẽ trở thành nguồn tài nguyên bền vững, nâng tầm kinh tế biển Việt Nam.
Kết luận
Kim ngạch 300 triệu USD chỉ là bước khởi đầu. Nếu tận dụng tối đa phụ phẩm, cải thiện chuỗi giá trị và nhận được hỗ trợ chính sách, bột cá và các sản phẩm phụ có thể trở thành động lực mới cho ngành công nghiệp chế biến thủy sản, góp phần đưa Việt Nam lên bản đồ kinh tế vòng tròn toàn cầu.
Bạn có dự định đầu tư vào lĩnh vực chế biến phụ phẩm thủy sản? Hãy chia sẻ ý tưởng của mình và theo dõi chúng tôi để nhận thêm những phân tích chuyên sâu.