Nội dung chính
Bộ Tài chính đang thu thập ý kiến công chúng về dự thảo Thông tư kế toán dành cho thị trường tài sản mã hóa – một bước quan trọng để xây dựng khung pháp lý cho giai đoạn thí điểm từ năm 2026.
Đặt nền tảng pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa
Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán được Bộ Tài chính đưa ra nhằm hiện thực hoá Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ. Văn bản sẽ quy định cách ghi nhận, hạch toán và trình bày báo cáo tài chính cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, giúp lấp đầy khoảng trống pháp lý hiện nay.
Cụ thể hoá Nghị quyết 05/2025
Theo dự thảo, Thông tư sẽ có hiệu lực từ năm tài chính 2026 và áp dụng cho các tổ chức cung cấp dịch vụ, phát hành và nhà đầu tư tổ chức trong nước. Nội dung trọng tâm là xác định bản chất kế toán của tài sản mã hóa, từ đó lựa chọn chuẩn mực kế toán phù hợp với hệ thống chuẩn mực hiện hành.
Cơ sở pháp lý và quy trình soạn thảo
Dự thảo dựa trên Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, Luật Kế toán đã sửa đổi và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán chịu trách nhiệm soạn thảo, thực hiện quy trình rút gọn để đáp ứng nhu cầu thực tiễn nhanh chóng.
Nhận định về bản chất tài sản mã hóa
Điểm then chốt của dự thảo là khẳng định tài sản mã hóa không phải là tiền, không phải chứng khoán và cũng không thuộc tài sản tài chính truyền thống. Thay vào đó, chúng được xem là tài sản số có tài sản cơ sở thực, được kiểm soát bằng khóa riêng tư, có giá trị thị trường và chỉ giao dịch trên sàn được cấp phép. Vì vậy, chúng sẽ được xếp vào nhóm “tài sản đầu tư phi tài chính”, tạo cơ sở cho việc lựa chọn khung kế toán thích hợp.
Giải quyết khoảng trống kế toán trong giai đoạn thí điểm
Hiện tại, Chuẩn mực kế toán Việt Nam chưa có hướng dẫn chi tiết cho tài sản mã hóa. Thông tư dự kiến sẽ đưa ra các nguyên tắc chung, giúp doanh nghiệp thống nhất cách hạch toán, trình bày và công bố thông tin, đồng thời giảm thiểu rủi ro pháp lý và tăng tính minh bạch của báo cáo tài chính.
Dự thảo áp dụng cách tiếp cận thận trọng, dựa trên Chuẩn mực kế toán Việt Nam và Thông tư 99/2025/TT-BTC, đồng thời tham chiếu có chọn lọc các chuẩn mực quốc tế như IFRS. Tùy theo mục đích nắm giữ và bản chất giao dịch, tài sản mã hóa có thể được ghi nhận là hàng tồn kho, tài sản vô hình hoặc nợ phải trả.
Nguyên tắc kế toán cho ba nhóm chủ thể chính
1. Tổ chức cung cấp dịch vụ (giao dịch, tự doanh, lưu ký, nền tảng phát hành)
Áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp, cho phép thiết kế chứng từ, sổ sách riêng. Yêu cầu quản lý tách biệt hoàn toàn tài sản mã hóa và tiền của khách hàng, đồng thời mở sổ chi tiết theo dõi từng khách hàng.
2. Hoạt động tự doanh tài sản mã hóa
Hạch toán tương tự như kinh doanh chứng khoán, bao gồm việc trích lập dự phòng rủi ro. Doanh thu từ dịch vụ lưu ký, quản lý, chuyển giao được ghi nhận vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.
3. Tổ chức phát hành tài sản mã hóa
Thu tiền từ phát hành được ghi nhận giống như vay vốn, không tính là vốn chủ sở hữu hay doanh thu ngay tại thời điểm phát hành.
4. Nhà đầu tư tổ chức trong nước
Hướng dẫn hạch toán dựa trên nguyên tắc đầu tư tài chính, phân loại tài khoản và phương pháp ghi nhận phụ thuộc vào mục đích và thời gian nắm giữ. Hiện chưa có quy định chi tiết cho nhà đầu tư cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài.
Thủ tục rút gọn, không tạo gánh nặng hành chính mới
Vì tính chất thí điểm, Bộ Tài chính sẽ áp dụng quy trình rút gọn khi ban hành Thông tư. Văn bản tập trung vào các nguyên tắc kế toán cốt lõi, không yêu cầu thêm thủ tục hành chính hay nghĩa vụ nhân sự, tài chính mới cho cơ quan quản lý.
Kiểm toán vẫn tuân thủ Luật Kiểm toán độc lập hiện hành; các tổ chức tham gia sẽ chịu kiểm toán nếu thuộc đối tượng bắt buộc theo pháp luật.
Kỳ vọng và tầm ảnh hưởng
Theo kế hoạch, Thông tư sẽ có hiệu lực trong suốt giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hóa (2026‑2028). Đây là bước nền tảng giúp tạo ra một môi trường kế toán thống nhất, minh bạch, đồng thời tạo tiền đề cho việc hoàn thiện thể chế trong các giai đoạn tiếp theo.
Bạn là doanh nghiệp đang cân nhắc tham gia thị trường tài sản mã hóa? Hãy chia sẻ quan điểm của mình trong phần bình luận và theo dõi chúng tôi để cập nhật những thay đổi pháp lý quan trọng nhất.